1875–1912 · Ұлыбритания · XX ғасыр
Сэмюэл Кольридж-Тейлор (1875–1912) — британдық композитор, пианист әрі дирижёр. Ол Корольдік музыка колледжінде оқыды, кейін сол жерде сабақ берді, Британиядан тыс жерде де танымал болды және америкалық ақын Пол Лоренс Данбармен бірге жұмыс істеді. Сайтта — оның дауыс пен фортепианоға арналған, ортадан жоғары және жоғары деңгейдегі әндері бар.
Сэмюэл Кольридж-Тейлор 1875 жылы 15 тамызда Лондонның Холборн ауданында дүниеге келді. Оның әкесі, дәрігер Дэниэл Питер Тейлор, қазіргі Сьерра-Леоне аталатын Британдық Батыс Африкадан шыққан, ал анасының есімі Элис Мартин болды. Әкесі ұлы туылмай тұрып анасынан кетіп, Англиядан аттанып кеткен. Сэмюэлдің балалық шағы Лондонның басқа ауданы — Кройдонда өтті. Оған ақын Сэмюэл Тейлор Кольриджтің құрметіне есім қойылды, ал Кольридж-Тейлор тегіндегі дефис кейінірек пайда болды.
Сэмюэлдің музыкалық қабілеті ерте байқалды: музыка мектебінде ол скрипка мен фортепианода ойнауды үйренді, ал сегіз жасында алғаш рет скрипкашы ретінде көпшілік алдында өнер көрсетті. 1890 жылы ол Корольдік музыка колледжіне түсті, ал бір жылдан соң оның «In Thee, O Lord» гимні жарық көрді. 1892 жылдан бастап оны композицияға ирланд композиторы Чарльз Вильерс Стэнфорд үйретті, ал 1893 жылы Тейлор колледжден стипендия алды. Сол 1893 жылы Кройдонда оның шығармалары орындалған концерт өтті: онда фортепианолық квинтет, кларнетке арналған сонатаның бөліктері және бірнеше ән орындалды.
1896 жылға қарай Кольридж-Тейлор туралы болашағы зор композитор ретінде айтыла бастаған еді. Оған Эдвард Элгар көмектесті: ол оны Three Choirs фестиваліне қатысушылар қатарына қосты, онда Кольридж-Тейлордың «Ля минор балладасы» орындалды. Композитордың алғашқы шығармашылығын Novello баспасының редакторы Август Йегер де қолдап, оның дарыны туралы Элгарға хабарлап отырды.
1898 жылы Чарльз Вильерс Стэнфордтың дирижёрлығымен «Гайаватаның үйлену тойы» кантатасы алғаш рет орындалды, кейінгі онжылдықтарда Англияның хор қоғамдары арасында оның танымалдылығымен тек Гендельдің «Мессия» және Мендельсонның «Илия» ораторийлары ғана бәсекелесе алды. Кейін композитор Гайавата туралы тағы екі кантата жазды — «Миннегаганың өлімі» мен «Гайаватаның аттануы», үшеуі увертюрамен бірге «Гайавата туралы ән» деген ортақ атаумен басылып шықты.
Танымалдылығы Кольридж-Тейлорды музыкалық фестивальдерге төреші ретінде шақыруға әкелді. Замандастары оның дирижёр ретінде де сәтті жұмыс істегенін атап өтті.
1899 жылы Кольридж-Тейлор Джесси Уэлмслиге үйленді — олар Корольдік музыка колледжінде курстас болып танысқан; оның ата-анасы алдымен Тейлордың шығу тегіне байланысты некеге қарсы болды, кейін келісіп, үйлену тойына қатысты. Ерлі-зайыптылардың ұлы Гайавата (1900—1980) мен қызы Аврил (1903—1998) дүниеге келді, екеуі де кейін музыкант болды.
Уақыт өте келе Кольридж-Тейлор халықаралық танымалдыққа ие болды, сонымен қатар өзінің аралас тегін баса көрсетіп жүрді. Ол американдық ақын Пол Лоренс Данбармен ынтымақтастықта жұмыс істеп, АҚШ-тағы афроамерикалықтар арасында жетекші тұлғалардың біріне айналды. 1901 жылы Вашингтонда оның құрметіне 200 адамнан тұратын хор құрылды — «Сэмюэл Кольридж-Тейлор қоғамы». Кольридж-Тейлор АҚШ-қа үш рет концерттік сапармен барды — 1904, 1906 және 1910 жылдары, ал алғашқы сапарында оны президент Теодор Рузвельт қабылдады.
1904 жылы Кольридж-Тейлор Гендель қоғамының дирижёрі болды, сонымен қатар көп уақытын оқытушылыққа арнады: ол Кройдон консерваториясында доцент, Тринити музыка колледжінде және Гилдхолл музыка және драма мектебінде композициядан профессор болып қызмет етті. Сол кезде композиторлардың табысы көп болмайтын: Кольридж-Тейлор «Гайаватаның үйлену тойы» шығармасының құқығын небәрі 15 гинейге түгелдей сатып жіберген, ал кейін оның нотасы жүздеген мың дана таралыммен сатылған. Осыдан кейін ол жаңа шығармаларының құқығын өзінде қалдырып, гонорар ала бастады, бірақ ақшалай қиындықтар оның қызметінің көп бөлігінде қасында жүрді.
Кольридж-Тейлор 37 жасында пневмониядан қайтыс болды. Король Георг V оның жесірі Джессиге жылына 100 фунт зейнетақы тағайындады. 1912 жылы Корольдік Альберт-холлда естелік концерт өтті, ол композитордың отбасы үшін 1 400 фунттан астам қаражат жинады. Композитордың өзінің «Гайаватаның үйлену тойы» құқығынан кіріс таппауы кейін Орындау құқығын қорғау қоғамының құрылуының себептерінің біріне айналды.
Кейінірек, 1928 мен 1939 жылдар аралығында, дирижёр Малкольм Сарджент Корольдік Альберт-холлда «Гайавата туралы ән» атты костюмдік қойылымның он маусымын өткізді; оған Корольдік хор қоғамы мен балет әртістері қатысты.
Кольридж-Тейлор хор, камералық шығармалар, сондай-ақ гимндер жазды. Англияның хор қоғамдары оның ірі хор шығармаларын қайтыс болғаннан кейін де ондаған жыл бойы орындап келді. Оның музыкасының арасында дауыс пен фортепианоға арналған әндер де бар — dana-piano.kz сайтында ұсынылғаны дәл осылар: бөлімде сегіз басылым жиналған, олардың барлығы осы құрамға жазылған.
Бес басылым «ортадан жоғары» деңгейге жатады — бұл «Oh what comes over the Sea», «When I am dead, my dearest», «Oh, Roses for the flush of youth», «She sat and sang alway» және «Viking Song» әндері. Тағы үш ән «жоғары деңгейге» жатады — «Unmindful of the Roses», «Oh, the Summer» және «Too late for love».
Оның әндерімен танысуды «ортадан жоғары» деңгейдегі «Oh what comes over the Sea», «When I am dead, my dearest», «Oh, Roses for the flush of youth» және «She sat and sang alway» әндерінен бастап, содан кейін «жоғары деңгейдегі» «Unmindful of the Roses» әніне көшуге болады.