1770–1841 · Классицизм
Фердинандо Карулли (1770–1841) — итальяндық гитарашы, композитор және педагог, классикалық гитарада сольмен өнер көрсеткен алғашқы орындаушылардың бірі. Тарихтағы гитара ойнаудың алғашқы толық мектебінің авторы, көп жыл Парижде тұрды. Ол 400-ден астам шығарма жазды, олардың бір бөлігі бүгінге дейін гитарашылардың репертуарында және оқу тәжірибесінде қолданылады.
Карулли 1770 жылы 9 ақпанда Неапольде, бай отбасында дүниеге келді. Балалық шағында ол жергілікті священниктен виолончель тартуды үйренді. Кейінірек гитараға қызығып, оны өз бетінше меңгере бастады: сол кезде Неапольде гитара тартудың кәсіби мұғалімдері болмағандықтан, Карулли өзінің орындаушылық стилін қалыптастырды.
Уақыт өте келе ол айтарлықтай жетістіктерге жетіп, Неапольде концерттермен өнер көрсете бастады және Италияның ең үздік гитарашысы атанды.
1801 жылы Карулли француз әйелі Мари-Жозефин Буайеге үйленді, ерлі-зайыптылардың ұлы дүниеге келді. Үйленгеннен кейін ол Парижге көшіп, онда белсенді концерттік және композиторлық қызметін жалғастырды. Ол осы қалада өмірінің соңына дейін қалды: сол жылдары Париж әлемнің музыка астанасы саналатын.
Сыншылардың пікірінше, Карулли гитараны толыққанды концерттік аспап ретінде қабылдауға болатынын париждік көпшілікке алғаш ашқан музыкант болды. 1800—1810 жылдары ол өте көп, негізінен гитараға арнап шығарма жазды; оның ноталарына сұраныс жоғары болды, олар Аугсбургте, Венада, Гамбургте, Миланда және басқа да бірқатар қалаларда басылып шықты.
Парижде Карулли гитара ойнауды көп үйретті, ал уақыт өте келе өз ноталарын өзі басып шығара бастады. Өз шығармаларынан бөлек, ол басқа гитарашылардың, соның ішінде досы болған Филиппо Граньянидің, туындыларын да басып шығарды: кейінірек Граньяни Карулліге үш гитаралық дуэт арнады.
1811 жылы Карулли «Гитара ойнаудың толық мектебін» аяқтады — бұл өз түріндегі тарихтағы алғашқы ірі оқулық еді. Оқулық Францияның өзінде де, шет елдерде де қайта басылып, кеңінен таралды, әрі оны бүгінге дейін гитара үйренуді жаңа бастаған адамдар қолданады.
Орындаушы ретінде Карулли Маттео Каркассиден басқа іс жүзінде бәсекелесі жоқ еді; ол көпшіліктің құрметіне ие болғанымен, мұндай танымалдылыққа жетпеді. Карулланың алдыңғы орны 1820 жылдардың ортасына дейін сақталды, сол кезде Фернандо Сор танымал бола бастады.
1826 жылы Карулли париждік шебер Рене Лакотпен бірге он ішекті гитара деп аталатын өзгеше аспапты құрастырып, оған патент алды, сондай-ақ оған арналған бөлек оқу құралын жазды.
Карулли 1841 жылы 17 ақпанда Парижде қайтыс болды.
Композитор ретінде Карулли ерте итальяндық романтизм рухында — көңілді, нәзік әрі сәнді стильде — 400-ден астам шығарма жазды; олардың бір бөлігі бүкіл әлем орындаушыларының репертуарына енген. Оларда ол өз заманындағы скрипкашылар мен пианистерге тән тәсілдерді — жылдам арпеджио, өрлейтін және төмендейтін пассаждарды — қолданады.
Карулли шығармаларының бір бөлігінде бағдарлама бар: алдын ала белгіленген пасторальды, мифологиялық немесе саяси сипаттағы сюжет — мысалы, «Ұлы Наполеон» сонатасы мен «Алжирді алу» пьесасы дәл осылай құрылған. Оның мұрасының тағы бір қабаты — гитара қатысатын камералық музыка: дуэттер, трио, квартеттер, сондай-ақ дауыс пен гитараға арналған әндер мен романстар. Негізгі «Мектептен» бөлек, Карулли этюдтер, оқу пьесалары және «Гитараға қатысты гармония» атты — музыканы осы аспапқа дұрыс өңдеу туралы — нұсқаулық жазған.
Сайтта Карулланың 2 басылымы жиналған — Duet in G және Fughetta, екеуі де гитара соло үшін, деңгейі «орта».